Elektron ticarət nədir və onun növləri

Sadə sözlə desək, e-ticarət termini tamamilə internet vasitəsilə həyata keçirilən alış-verişi, satışı və ödənişləri əhatə edir. Belə bir biznes demək olar ki, bütün ölkələrdə inkişafa təsir edən nəhəng bir sistemə çevrilib və buna görə də qlobal iqtisadiyyatın ayrıca bir hissəsini formalaşdırır.

Onlayn ticarət sizə internet üzərindən sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirməyə imkan verir: təchizatçıların və alıcıların axtarışı, hesabların ödənilməsi, müqavilələrin tərtib olunması və bir çox məqamı bir yerdən İnternet vasitəsilə edə bilərsiz. Təbii ki, bunun üçün xüsusi qaydalar hazırlanır, unikal proqram təminatı yaradılır, lakin əsas ideya odur ki, elektron ticarət sistemləri hamı üçün və internetin olduğu hər yerdə mövcuddur.

Bu fəaliyyət sahəsini xarakterizə edən 5 əsas yayılma istiqaməti var. Onların hər biri artıq son dərəcə populyarlaşıb və bütün dünyada istifadə olunur.

Əsas sahələrə aşağıdakılar daxildir:

1. Sosial şəbəkələrdə, internet saytında və marketlərdə yaradılan onlayn ticarət növü və ya hərhansısa bir onlayn mağaza.
2. Elektron Məlumat Mübadiləsi (EDI), o cümlədən sadə məlumat saytları.
3. Şəbəkə vasitəsilə internet bankçılıq və sığorta xidmətlərinin göstərilməsi.
4. Məlumatların toplanması, işlənməsi və saxlanması üçün avtomatlaşdırılmış sistemlər.
5. Müştəri bazasının yaradılması üçün istifadə oluna bilən məlumatların toplanması şəklində marketinq.

Bu sxemdəki B2B sistemi, təşkilatların sonradan son istehlakçıya satılacaq malları sərfəli şərtlərlə ala biləcəyi topdan satış platforması kimi çıxış edir. Eyni zamanda, B2C kafe və ya böyük brend geyim mağazalarından çatdırılma olsa belə klassik internet ticarətinə çevrilir.

Bütün digər üsullar o qədər də yaygın deyil, çünki onlar daha az gəlir gətirir və kifayət qədər geniş auditoriyaya çata bilmirlər, lakin bugünkü bazarda da uğurla fəaliyyət göstərirlər

İstehlak ticarət (С2С)

C2C sistemi sahibkarlıq fəaliyyəti ilə əlaqəsi olmayan iki şəxs arasında aparılan əməliyyatdır. Amazon və ya Etsy kimi məşhur saytlar alış-veriş etmək üçün platforma rolunu oynayır, sosial şəbəkələr daha az istifadə olunur.

Burada təkcə işlənmiş məhsullar deyil, həm də özünüzün hazırladığı əşyaları da sata bilərsiniz. Bu sxem üzrə satış səviyyəsi yuxarıda sadalananlardan xeyli aşağıdır. Bunun digərlərindən fərqi arasında, kiçik bir seçimlə bağlıdır.

Tərəflərdən birinin yüksək riskini də mənfi adlandırmaq olar. C2C ticarətində fırıldaqçılıq səviyyəsi istənilən digər sahələrə nisbətən xeyli yüksəkdir və hətta aparıcı ticarət platformaları üçün də əməliyyatın təhlükəsizliyini təmin etmək xeyli çətindir.

Üstünlüklər:

Onlayn platformalardan istifadənin çoxlu üstünlükləri var və onların hər biri şirkət üçün yeni qazanc əldə etməyə çalışır. Üstünlüklərə aşağıdakılar daxildir:

• Minimal maliyyə xərcləri ilə genişlənmiş bazara daxil olmaq imkanı. Satıcı ilə son istehlakçının bir-birindən nə qədər uzaq olmasının fərqi yoxdur, onsuz da bir-birini tapa biləcəklər.
• Təchizatçı ilə onun müştərisi arasındakı məsafəni əhəmiyyətli dərəcədə qısaldır. Bu, vasitəçilərin cəlb edilməsini tələb etmir, yəni xərclər azalır, lakin ilkin keyfiyyət saxlanılır. Bundan əlavə, hədəf auditoriyanızı tapmaq daha asandır.
• Müştərilərinizlə daima birbaşa təmasda ola bilmək şirkətlərin məhsuldarlığını və rəqabət qabiliyyətini artırır. Onlar gecə-gündüz, həftənin istənilən günü işləyə bilərlər və buna görə də, xidmət keyfiyyəti yüksək olaraq qalır.
• Bir sözlə, e-ticarət təşkilatlar üçün ilkin sərmayəni azaltmaqla yanaşı, işlərinin keyfiyyətini yüksəltmək və satışları artırmaq imkanıdır. Və bu sahədə ilk addımlar atanlar üçündə əla fürsətdir.

Mənfi cəhətləri

Şəbəkəni istifadə etməyin mənfi cəhətləri də var, baxmayaraq ki, onların hamısını bir az düzəliş etməklə işləyə bilərsiniz. Əsas problemlər:

• Müasir informasiya və kommunikasiya texnologiyalarından asılılığı və sabit işləyən yüksək sürətli İnternetin olması.
• Prosesləri tənzimləmək üçün yaxşı inkişaf etmiş qanunvericilik bazasının olmaması.
• İnternetdə alış-veriş etməyi sevməyən bəzi potensial müştərilərin itkisi. Onlar üçün adi mağazalarda aliş veriş etməy daha yaxın qalır.
• İnternet vasitəsilə əməliyyatlarda məxfiliyin itirilməsi təhlükəsi. Alıcılar pullarını itirərmək ehtimalları olur, baxmayaraq ki təhlükəsizliyi təmin edən texnologiyalar daimi inkişaf edir.
• Məhsulların istehlakçıya çatdırılması ilə, habelə məhsullarının qaytarılması ilə həll olunmamış məsələ.

Elektron ticarətə mane olan problemlər

Qlobal internetdəki fəaliyyət sahibkarlar üçün hələ də yeni olduğundan, onlar normal işə mane olan maneələrlə üzləşirlər.Onlardan yalnız bir neçəsi:

• Şəbəkədə işləmək bacarığı olmur. Burada ticarət prosesi sifarişlərin işlənməsi, logistika və analitikanın digər prinsiplərinə əsaslanır. Öz imicinizi korlamamaq üçün müraciətlərə vaxtında cavab vermək lazımdır. Gecikmələr istər-istəməz müştərilərin narazılığına səbəb olur.
• Yüksək rəqabət. Yalnız ən tənbəl sahibkarlar İnterneti alıcılar və satışlar tapmaq üçün bir yer kimi mənimsəməyə hələ də başlamayıblar, bu o deməkdir ki, hər bir nəfər müştəri üçün mübarizə aparmalıdırlar.
• İstehlakçılar tərəfindən inamsızlıq. İnternetdə istifadə edilən saxtakarlıq sxemlərinin böyük bir faizi buna səbəb olur.
• Kadr problemləri. Bir tərəfdən, indi frilanserlik getdikcə populyarlaşır və bu səbəbdən işçiləri yetişdirmək daha çətin olacaq.
• Məlumatın qorunması ehtiyacı. Sistemin bu tərəfi çox yaxşı inkişaf etdirilməlidir, bu o deməkdir ki, müasir proqramlardan istifadə etmək lazımdır, bəzən bahalıdır.

Yuxarıda göstərilən çətinliklərin hamısı sahibkar tərəfindən həll edilə bilər, lakin öz üzərinizdə çox çalışmaq mütləqdir.Bunları nəzərə almasaq, bu təşkilatlar üçün çox geniş perspektivlər açılır.

Uğur hekayələri:

Veb Azerbaijan bazarını yenicə fəth etməyə başlayır, lakin xaricdə çoxdan məşhurdur. Sadə bir istehlakçıdan bu barədə nə düşündüyünü soruşsanız, şübhəsiz ki, bütün dünyanı fəth etmiş Amazon ağlına gələcək. Onun yaradicısı yüzlərlə brendin öz müştərilərini tapa biləcəyi nəhəng internet platforması yaratmağa müvəffəq olub. Digər uğurlu e-ticarət biznes layihəsi Aliexpress-dir. Çin məhsullarının əksəriyyəti məhz bu saytdan çatdırılır. Burada sözün əsl mənasında hər şeyi tapa bilərsiniz: ofis ləvazimatlarından tutmuş böyük məişət texnikasına qədər. Çox sayda satıcı və alıcı bu platformada sağlam rəqabətə səbəb oldu və bunun sayəsində burada layiqli keyfiyyətli məhsullar ilkin qiymətinə alına bilər.

Xaricdə uğurla həyata keçirilən elektron ticarətin digər nümayəndələri Ozon, YandexMarket, Wilberry, LaModa saytlarıdır. Buradakı satıcı hesablarının bəziləri real mağazalar tərəfindən təşkil olunur, digərləri yalnız onlayn işləyir, lakin hər iki halda bazarı möhkəm tutublar və onu tərk etməyi planlaşdırmırlar.

Elektron ticarətə başlamazdan əvvəl nələri bilməlisiniz:

Biznesinizi onlayn həyata keçirmək bazarda möhkəmlənmək və gələcəkdə öz mövqenizi qorumaqdan qat-qat asandır. Ancaq əvvəlcə aşağıda qeyd olunanlara əməl etməlisiniz:

• Saytınızın təkcə gözəl şəklinə deyil, həm də ondan istifadənin rahatlığına diqqət yetirin. Müştərilər burada rahat olmalıdırlar, əks halda tərəddüd etmədən rəqiblərinızə gedəcəklər.
• Daimi səlahiyyətli moderasiyanı təmin edin.
• Məhsul haqqında məlumatı mümkün qədər aydın və başa düşülən etmək. Əsas məqsəd: müştəri sualının cavabını başqa saytlarda axtarmaq üçün tərk etməsin, çünki çox güman ki, geri qayıtmayacaq.
• Alışın rahatlığına diqqət yetirin. Məhsulu almaq əhval-ruhiyyəsində olan müştərinin sadəcə sifariş verildiyi son anında sifarişi ləğv edə bilər.

Başqa sözlə, keyfiyyətli kontent yaratmaq üçün çoxlu maliyə lazım olur və məzmununa diqqət yetirməli olacaqsınız. Yalnız bu halda gəlir gətirən elektron layihəni həyata keçirmək olar.

Nəticə olaraq: İnternet ticarəti bütün bazar iştirakçıları arasında əməliyyatlar aparmaq üçün müasir rahat üsuldur. Şəbəkəyə sabit çıxışı olan istənilən təşkilat və insanlar iştirakçı ola bilər. Eyni zamanda, əməliyyatı həyata keçirməy üçün satıcı və alıcı kimi çıxış edən 2 tərəf lazımdır.